Maandag 2 november krijgt de Tweede Kamer het advies van de Raad van State over de novelle waarmee het kabinet box 3 wil ombouwen. Uiterlijk dinsdag wil het kabinet duidelijkheid geven over de aangepaste plannen. Dinsdagochtend staat ook een extra overleg van de commissie Financiën gepland. Woensdag debatteert de Tweede Kamer over het belastingpakket en op 12 november wordt erover gestemd.
Het rapport zal er niet om liegen; de Raad van State en de Belastingdienst zijn uitermate kritisch over de nieuwe verbouwing van box 3 en schetsten een ‘gitzwart’ scenario over de plannen, zo weten we al.
Het blijft ook daarna nog spannend. Eind november moet de Belastingdienst de voorlopige aanslagen voor 2027 versturen, en tariefwijzigingen na dat moment geven grote uitvoeringsproblemen. In december is de Eerste Kamer aan de beurt. Daar heeft het kabinet nu ook geen meerderheid.
Kritische adviezen zetten 2028 onder druk
Het kabinet wil vanaf 2028 over naar een box 3 waarin alleen gerealiseerde winst wordt belast. Voor aandelen, obligaties en opties betaal je dan pas belasting bij verkoop, en uiterlijk in 2030 volgt de rest van het vermogen. In het voorstel valt ook vastgoed onder de vermogenswinstbelasting. Waardestijgingen worden dan pas bij verkoop belast, met de waarde op 1 januari 2028 als startpunt.
Volgens het Financieele Dagblad heeft de Raad van State een ‘dictum C’ gegeven. Dat is net niet het zwaarste oordeel. De Belastingdienst zou waarschuwen voor ICT-problemen en ook de banken twijfelen of ze alle benodigde gegevens op tijd kunnen aanleveren. De Raad was overigens ook over het eerdere box 3-voorstel al zeer kritisch. Daardoor komt nu de beoogde ingangsdatum van 1 januari 2028 mogelijk in gevaar.
Dekking via box 2 stuit op verzet
De overgang kost de komende jaren naar schatting € 15 tot € 20 miljard. Om dat te betalen wil minister Heinen de tarieven in box 2 tijdelijk verlagen, zodat dga’s meer winst uit hun bv halen. Dat levert eerder geld op, maar later juist minder. Het kabinet kan daarnaast een deel van het geld gebruiken dat opzij was gezet voor rechtsherstel in box 3.
Vooral Pro en Volt liggen dwars. Zij willen juist meer belasting op vermogen en minder op arbeid. Met ChristenUnie en 50Plus lijkt het kabinet dichter bij elkaar te komen. JA21, BBB en SGP houden de deur op een kier, maar stellen eisen op onder meer asiel en stikstof. Het kabinet van D66, VVD en CDA heeft 66 van de 150 zetels in de Tweede Kamer en 22 van de 75 in de Eerste Kamer.
Wat er gebeurt als 2028 niet gehaald wordt
Halen de plannen het niet, dan betekent dat volgens het kabinet minstens een jaar uitstel. Tot die tijd blijft het huidige stelsel gelden: belasting over een fictief rendement, met de tegenbewijsregeling voor wie kan aantonen dat het werkelijke rendement lager was. Voor vastgoedbeleggers telt ook het forfait voor overige bezittingen. Dat zou in 2027 met 1,5 procentpunt stijgen naar 7,87 procent.
De Wet werkelijk rendement ligt intussen nog bij de Eerste Kamer. De senaat hield de stemming in juni aan tot de novelle behandeld is. Na de stemming in de Tweede Kamer weten beleggers waarschijnlijk of de nieuwe box 3 er in 2028 komt, of dat het weer een jaar later wordt.