Gemeenten beschikken sinds de invoering van de Wet goed verhuurderschap (Wgv) over ruime bevoegdheden om op te treden tegen verhuurders die zich niet aan de regels houden. Zo kunnen zij hoge boetes opleggen en in sommige gevallen zelfs de naam van een verhuurder openbaar maken. Een recente uitspraak van de rechtbank Amsterdam maakt echter duidelijk dat gemeenten daarbij zorgvuldig te werk moeten gaan.
De zaak draaide om een verhuurder die van de gemeente Amsterdam een boete van € 25.000 kreeg opgelegd. Volgens de gemeente vroeg de verhuurder een huurprijs die ruim 65 procent boven de maximaal toegestane huur lag. Daarnaast wilde de gemeente de gegevens van de verhuurder openbaar maken. De verhuurder vocht beide besluiten aan.
Discussie over energielabel
Opvallend is dat de rechtbank zich nog niet heeft uitgesproken over de vraag of de huur daadwerkelijk te hoog was. Dat hangt af van het energielabel van de woning. Bij energielabel E valt de woning in het gereguleerde segment en zou de gevraagde huur te hoog zijn. Met een later afgegeven energielabel C komt de woning juist boven de grens uit en is mogelijk geen sprake van een overtreding.
De rechter vindt deze discussie te ingewikkeld om in een voorlopige procedure te beoordelen. Dat gebeurt later tijdens de behandeling van het bezwaar.
Eerst herstellen, daarna pas beboeten
De belangrijkste boodschap uit de uitspraak gaat over de manier waarop gemeenten handhaven. Amsterdam hanteert een beleid waarbij bij ernstige overtredingen direct een boete wordt opgelegd. De rechtbank zet daar vraagtekens bij, daarover schrijft ook advocaat Rieke Kramer van IJzer Advocaten.
Volgens de rechter blijkt uit de wetsgeschiedenis dat de wetgever juist heeft bedoeld dat een verhuurder in principe eerst de kans moet krijgen om een overtreding te herstellen. Dat kan bijvoorbeeld met een waarschuwing of een last onder dwangsom. Pas als een verhuurder daarna niets doet om de overtreding te beëindigen, ligt een bestuurlijke boete voor de hand.
De rechtbank benadrukt dat de Wet goed verhuurderschap gemeenten niet verplicht eerst een herstelmaatregel op te leggen. Wel moeten zij goed motiveren waarom in een concreet geval direct voor een hoge boete wordt gekozen. Alleen verwijzen naar de ernst van de overtreding is daarvoor onvoldoende.
Maatwerk blijft noodzakelijk
Daarnaast vindt de rechtbank dat Amsterdam onvoldoende rekening heeft gehouden met de omstandigheden van de verhuurder. Zo had deze de woning pas kort daarvoor gekocht, de huurovereenkomst niet zelf afgesloten, meegewerkt aan het onderzoek en het betwiste deel van de huur opgeschort.
Volgens de rechter moeten gemeenten al deze omstandigheden meewegen voordat zij besluiten een zware sanctie op te leggen. Handhaving mag dus geen automatische toepassing van standaardbeleid zijn.
Ook publicatie van boete niet vanzelfsprekend
De rechtbank schorste niet alleen de boete, maar ook het besluit om de gegevens van de verhuurder openbaar te maken. Een dergelijke publicatie kan grote reputatieschade veroorzaken, zeker als later blijkt dat de boete geen stand houdt.
Daarom moeten gemeenten ook goed onderbouwen waarom onmiddellijke openbaarmaking noodzakelijk is. Zolang daarover twijfel bestaat, kan publicatie volgens de rechter te verstrekkende gevolgen hebben.
Belangrijke uitspraak voor de praktijk
Hoewel de bezwaarprocedure nog loopt en nog geen definitief oordeel is gegeven over de vermeende overtreding, is de uitspraak van belang voor zowel gemeenten als verhuurders. De rechtbank onderstreept dat proportionaliteit, zorgvuldigheid en maatwerk ook onder de Wet goed verhuurderschap onverminderd gelden.
Voor verhuurders is de zaak bovendien een reminder om de puntentelling van een woning en het energielabel goed te controleren. Een beperkt verschil in het woningwaarderingsstelsel kan immers het verschil betekenen tussen een toegestane huurprijs en een forse bestuurlijke boete.